Ελλάδα και πολεμικές τέχνες: το αφιέρωμα

Ελλάδα και πολεμικές τέχνες. Πόσα ξέρουμε για τη σχέση αυτή; Πότε ήλθαν οι πολεμικές τέχνες στη χώρα μας; Ποια είναι η ιστορία τους επί ελληνικού εδάφους; Η σημερινή Αθλητική Αναδρομή μας θ’ απαντήσει σ’ όλα αυτά!

Σημείωση: Όταν λέμε πολεμικές τέχνες σαφώς και δεν εννοούμε τις απολύτως δικές μας πολεμικές τέχνες. Την πάλη, το παγκράτιο, κλπ. Εννοούμε τις ανατολικού τύπου πολεμικές τέχνες, όπως το καράτε, το ζίου-ζίτσου, το τάε-κβον-ντο, και τα λοιπά της «συνομοταξίας» τους. Μπορεί τα αθλήματα εκείνα των αρχαίων Ελλήνων να έφθασαν ως την Ανατολή, μιας και οι πρόγονοί μας τα χρησιμοποιούσαν (ως πολεμικές τέχνες) στις εκστρατείες τους, αλλά, αιώνες μετά, η Ανατολή ήταν αυτή που… εισέβαλε εδώ!

Οι πολεμικές τέχνες αναπτύχθηκαν στην Άπω Ανατολή, με τη λογική να δημιουργηθεί μια «τέχνη για να σταματάς τη λόγχη». Ο σοφός άνθρωπος, έλεγαν οι μεγάλοι δάσκαλοι, δε χρειάζεται το σπαθί ή τις γροθιές του για να λύσει ένα πρόβλημα με το συνάνθρωπό του. Οι πολεμικές τέχνες και η φιλοσοφία τους στηρίζονται στη μη-βία, την ειρήνη, την ευημερία, την επαφή με τον εσωτερικό μας κόσμο και το Θεό. Η κυριαρχία, είναι η τέχνη της νίκης δίχως μάχη…

Τα είδη των ανατολίτικων πολεμικών τεχνών είναι πάρα πολλά. Να μερικά:

  • Καράτε (σημαίνει «άδειο χέρι»)
  • Τάι-τσι («ανώτατο όριο»)
  • Τζούντο («ευγενής δρόμος»)
  • Ζίου-ζίτσου («απαλή τέχνη»)
  • Κουνγκ Φου (το σύνολο των πολεμικών τεχνών)
  • Τάε-Κβον-Ντο («η τέχνη της κλωτσιάς και της γροθιάς»)

Στην Ελλάδα, βέβαια, εισήλθαν και άλλα είδη πολεμικών τεχνών, που δεν ήταν ανατολίτικα. Όπως, π.χ., το κραβ μαγκά («μάχη επαφής»), που είναι ισραηλινής καταγωγής. Ή το (γαλλικό) σαβατέ, αλλά και η βραζιλιάνικη καποέιρα. Εμείς, όμως, θα εμμείνουμε στις «ανατολικές» πολεμικές τέχνες.

Ο Θύμιος Περσίδης

Το τζούντο εμφανίστηκε στην Ελλάδα λίγο μετά το Β’ Παγκόσμιο. Ο Άγγλος εκπαιδευτικός Σίντνεϋ Βάος (αλλού αναφέρεται ως Άγγλος στρατιωτικός, μέλος της Βρετανικής πρεσβείας στη χώρα μας μετά τον Πόλεμο της Κορέας) δίδαξε το άθλημα, που ήταν περισσότερο μια μείξη ζίου-ζίτσου και τζούντο. Ένας από τους μαθητές του, ο Δημήτρης Δαμιανού, συνέχισε τη διδασκαλία του Άγγλου στον Πανελλήνιο Γ.Σ.: ο Δαμιανού θεωρείται, από πολλούς, ως ο «πατέρας» του τζούντο στην Ελλάδα.

Το 1958, ο Ιάπωνας δάσκαλος Κιγιόσι Κομπαγιάσι απένειμε στους Δαμιανού και Χρήστο Φιλιππίδη τις πρώτες μαύρες ζώνες στη χώρα μας (1ο Νταν). Ο Χρήστος Παπαηλιόπουλος, επίσης, προερχόμενος από τη Γερμανία, όταν ο Δαμιανού έφυγε από τον Πανελλήνιο, συνέχισε στη θέση του, γενόμενος ο πρώτος δάσκαλος αγωνιστικού τζούντο στην Ελλάδα, λένε οι πηγές. Τέλος, ένας ακόμα πολύ σημαντικός δάσκαλος στην Ελλάδα, ήταν και ο Γιώργος Καράγιωργας. Η ομοσπονδία του τζούντο ιδρύθηκε το 1984. Ο Ηλίας Ηλιάδης, στους Ολυμπιακούς του 2004, κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο τζούντο: ήταν το πρώτο μας κατόρθωμα σε τόσο υψηλό επίπεδο στο άθλημα!

Ο Γιώργος Παναγιωτίδης

Μέσα στο γυμναστήριο της Αμερικανικής Βάσης του Ελληνικού, διδάχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το καράτε, γύρω στο 1962. Πηγές αναφέρουν ότι αυτό εμφανίστηκε στα 1956 στην Ελλάδα, μα η διδαχή του άρχισε γύρω στο ’62. Το 1969, έχουμε τον πρώτο Έλληνα εκπαιδευτή στην ιστορία του αθλήματος εν Ελλάδι: τον Γιάννη Βερώνη, παλιό ναυτικό που ‘χε φτάσει ως την Ιαπωνία. Εκπαιδεύτηκε για τέσσερα χρόνια σε σχολές τζούντο και καράτε στη Χώρα Του Ανατέλλοντος Ηλίου. Η σχολή του, το «Μπούντοκαν», στους Αμπελόκηπους (οδός Αργολίδος), είναι από τις πρώτες στη χώρα μας: δίδασκε τζούντο και σοτόκαν καράτε. Γύρω στο 1970, εγκαθίσταται στη χώρα μας και ο Ιάπωνας Τετσούο Οτάκε, που, μαζί με τον Βερώνη, ήταν απ’ αυτούς που δίδαξαν, διέδωσαν και ώθησαν το καράτε σε νέο επίπεδο στην Ελλάδα. Ο Γιώργος Παναγιωτίδης, επίσης, ήταν ένας ακόμα αρωγός του καράτε, και δάσκαλος ο ίδιος: η σχολή του, Shotokan Karate Academy, Παρασσίου 21Α στην πλατεία Αττικής, είναι από τις ιστορικότερες της χώρας μας.

Ο Θύμιος Περσίδης, μαθητής των Καράγιωργα και Βερώνη και αθλητής και ο ίδιος με πολλούς πανελλήνιους τίτλους μα και διεθνείς συμμετοχές, με δική του πρωτοβουλία ιδρύει το 1986 την Ελληνική Ομοσπονδία Ερασιτεχνικού Καράτε (ΕΟΕΚ), που σήμερα είναι η ΕΛΟΚ (Ελληνική Ομοσπονδία Καράτε). Ο Περσίδης είναι και ο εκδότης του πιο γνωστού ελληνικού περιοδικού για τις πολεμικές τέχνες: απ’ το 1977, εκδίδει το Δυναμικό!

Ο Μιχάλης Μουρούτσος

Το τάε-κβον-ντο μπήκε στα σπίτια μας τα τελευταία 10 χρόνια. Αιτία, οι διακρίσεις σπουδαίων αθλητών μας στους Ολυμπιακούς αγώνες: πρώτα, ο Μιχάλης Μουρούτσος στο Σίδνεϋ (2000, χρυσό) και έπειτα ο (πιο σταθερός) Αλέξανδρος Νικολαΐδης (2008, αργυρό). Η ιστορία του στην Ελλάδα, όμως, είναι πιο παλιά.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’60, το τάε-κβον-ντο συστήνεται στους Έλληνες, χάρη στις δράσεις των Σταμάτη Κάσση (Αθήνα) και Γιώργου Στυλιανίδη (Θεσσαλονίκη), που το είχαν γνωρίσει, μάθει και διδάξει στη Γερμανία.

Ως το 1979 αυτοί οι δύο δάσκαλοι κινούν τα νήματα και παίρνουν πρωτοβουλίες για το άθλημα. Το τάε-κβον-ντο υιοθετείται το 1979 απ’ τον ΣΕΓΑΣ, αλλά το 1987 γίνεται πια ανεξάρτητο, με την ίδρυση της ΕΛΟΤ (Ελληνικής Ομοσπονδίας Ταε-Κβον-Ντο).

Η Δέσποινα Σβουρδάκου, γράφει: «Οι πολεμικές τέχνες έγιναν γνωστές στην Ελλάδα μέσω των ταινιών. Είτε του Μπρους Λη (το κυριότερο), είτε άλλων δημιουργών». Οι ταινίες αυτές ήταν το εφαλτήριο για πολλά νεαρά παιδιά να εκπαιδευτούν στο καράτε και γενικά στις πολεμικές τέχνες. Εκεί ίσως είναι ο πυρήνας της εισόδου των ανατολίτικων πολεμικών τεχνών στη χώρα μας. Από την παρατήρηση, βέβαια, προκύπτει ότι οι πολεμικές τέχνες διαδόθηκαν εδώ και από ανθρώπους που τις είχαν ήδη γνωρίσει και ενδιαφέρονταν να τις διδάξουν (ο Άγγλος Βάος, ο Βερώνης, ο Οτάκε). Αναμφίβολα, όμως, οι ταινίες του Μπρους Λη και των υπολοίπων (Τσακ Νόρις, Στίβεν Σιγκάλ, Ζαν-Κλοντ βαν Νταμ) έπαιξαν πολύ μεγάλο ρόλο στη διαδικασία, δίνοντας πρότυπα και ώθηση.

Ο Τετσούο Οτάκε

Και, μιας και πιάσαμε τα αμερικανικά πρότυπα αθλητών πολεμικών τεχνών, να αναφερθούμε λίγο και στο κικ-μπόξινγκ, που είναι μια αμερικανικής αισθητικής, περισσότερο, πολεμική τέχνη. Άλλωστε, από εκεί ξεκίνησε, και στη χώρα μας έφθασε στις αρχές του ’80 από δασκάλους ανατολικών πολεμικών τεχνών που εκτιμούσαν την ραγδαία άνοδό του ως αθλήματος. Η Πανελλήνια Ένωση Κικ-Μπόξινγκ ιδρύεται αρχές του ’90, ενώ το 2004 η Πανελλήνια Ομοσπονδία Κικ-Μπόξινγκ αναγνωρίζεται κι επισήμως από την Πολιτεία.

Τέλος, σημειώνουμε ότι και η ομοσπονδία του κουνγκ-φου, στη χώρα μας, άργησε να δημιουργηθεί. Το 1985, συγκεκριμένα, «γεννήθηκε». Το 2000 αναγνωρίστηκε κι επισήμως από την Γενική Γραμματεία Αθλητισμού.

Και λίγοι αριθμοί για τον επίλογο. Στην Ελλάδα, σήμερα, υπάρχουν τουλάχιστον:

  • 230 σωματεία καράτε, και πάνω από 200 γυμναστήρια και κέντρα στην Ελλάδα, με τουλάχιστον 23.000-26.000 άτομα.
  • 97 σωματεία τζούντο, με περίπου 6.000 αθλούμενους.
  • 85 σωματεία και 60 γυμναστήρια για το κουνγκ-φου.
  • 470-500 σωματεία τάε-κβον-ντο, με πάνω από 30.000 αθλητές.

Όχι κι άσχημα, για αθλήματα με 50χρονη, το περισσότερο, «τριβή» με τον Έλληνα φίλαθλο!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s