Sir Stanley Matthews

Κάθε χώρα που έχει ποδόσφαιρο έχει και δικούς της ήρωες γι΄ αυτό το άθλημα. Για να γιορτάσει τα 50 χρόνια της, η UEFA, εκτιμώντας τούτο τον παράγοντα, ζήτησε, το 2004, από όλες τις χώρες-μέλη της να ψηφίσουν τον δικό τους “ήρωα” και να τον ανακοινώσουν (σ.σ. τον “ήρωα” των τελευταίων 50 χρόνων, βέβαια, 1954-2003). Εμείς, ψηφίσαμε το Χατζηπαναγή (επιλογή με την οποία διαφώνησα εντελώς, χωρίς αυτό δε σημαίνει, βεβαίως, ότι αμφισβητώ την αρτιότητα του “Νουρέγιεφ” ως παίκτη..).

Πρόσφατα, στην Αγγλία, δημοσιεύθηκε μια έρευνα των στατιστικολόγων της FIFA, αντικείμενο της οποίας ήταν η ανάδειξη του καλύτερου ποδοσφαιριστή όλων των εποχών βάσει στατιστικής (μέτρησαν τα γκολ του, τα Κύπελλά του, τις συμμετοχές του, κλπ). Πολλά ονόματα παρήλασαν. Μεταξύ αυτών, εκείνο του μεγάλου άσσου των Stoke City και Blackpool, του Sir Stanley Matthews (Στάνλεϋ Μάθιους).. Ο άνθρωπος που εισήγαγε στο ποδόσφαιρο τον όρο “winger” (εκείνος ο παίκτης, δηλαδή, που παίζει από τα πλάγια, στην επίθεση, κοντά στη γραμμή, ότι λέμε σήμερα “εξτρέμ”, δηλαδή..), ο άνθρωπος που κατέχει το ρεκόρ γηραιότερου επαγγελματία παίκτη (ήταν άλλωστε 50 ετών, όταν σταμάτησε το ποδόσφαιρο με τη φανέλα της Stoke City..), ο άνθρωπος που αποκλήθηκε “wizard of dribble” (= μάγος της ντρίμπλας – εδώ θα τους ψέξω τους καλούς μου Άγγλους, διότι την ίδια περίοδο με τον Μάθιους ήδη μεσουρανούσε ένας τύπος με IQ κάτω του μετρίου, που έκανε όμως τη μπάλα να “εξαφανίζεται”: ο Βραζιλιάνος Γκαρρίντσα..), ρίχτηκε στη μάχη μαζί με πολλά μεγάλα ονόματα του αγγλικής καταγωγής παιχνιδιού: Λεβ Γιασίν, Φραντς Μπεκενμπάουερ, Πελέ, Μαραντόνα, Πούσκας, Μπόμπι Τσάρλτον, αλλά και Ντέηβιντ Μπέκαμ, Ρονάλντο, Ρομάριο, Ζιντάν, Ματέους, κλπ.

Ε, για να μην τα πολυλογούμε, ο άνθρωπος αυτός με τα τόσα που προσέφερε στη μπάλα, δεν ήταν καν μέσα στους πρώτους… 100!!! Και δεν ήταν ο μόνος.. Ούτε, π.χ., ο Λεβ Γιασίν ήταν, η “μαύρη αράχνη”. Ούτε ο Τζίμυ Γκριβς, ο σούπερ φορ των αγγλικών δεκαετιών του ’60 και του ’70.. Ακόμα και ο τρισμέγιστος, ο απόλυτος σταρ, Γεώργιος Καλύτερος (όπως τον έγραφαν κάποτε οι ελληνικές εφημερίδες), ο Τζορτζ Μπεστ, έλειπε απ΄ τους πρώτους 100!!!

Αντ΄ αυτών, “παρήλαυναν” ονόματα όπως του.. Γιον Νταλ Τόμασσον, του… Γκεόργκε Ποπέσκου, του… Σιλβέν Βιλτόρ, του… Γκάρυ Νέβιλ, και άλλων. Περισσότερα, εδώ.

Πολλοί εδώ στο Stoke εξέλαβαν ως προσβολή την μη ύπαρξη του τέκνου τους (α, ξέχασα: γέννημα-θρέμμα Stoker ο Sir Στάνλεϋ) έστω στους πρώτους 100. Άλλοι, πάλι, αντιμετώπισαν περισσότερο στωικά τούτο το γεγονός. Η ουσία είναι, ότι μου θύμισε τη δική μας προσπάθεια ανάδειξης του καλύτερου Έλληνα παίκτη των ετών 1954-2003 (γι΄ αυτό, δείτε εδώ).

Θεωρώ ότι είναι, αυτές οι δύο περιπτώσεις, μια εξαιρετική ευκαιρία για ένα μικρό δοκίμιο επάνω στη δύναμη των μέσων και στο πώς επηρεάζουν αυτά την κοινή γνώμη, αναλύοντας μια απλούστατη περίπτωση σαν αυτή.

Και καλά, στην περίπτωση του καλύτερου παίκτη για τη FIFA, έπαιζαν ρόλο πολλά πράγματα στο ν΄ αναδειχθεί ο καλύτερος: πόσα γκολ έβαλε, πόσα Κύπελλα πήρε, πόσες συμμετοχές είχε, κλπ. Καθαρά αριθμητική, δηλαδή. Πίσω όμως από την ψυχρή λογική των αριθμών, κρύβονται αισθήματα και περηφάνειες που θίχτηκαν. Είναι δυνατόν ο Γκάρυ Νέβιλ να είναι πιο πάνω απ΄ τον Στάνλεϋ Μάθιους; Ακόμα και στα 50 του, πολλοί λένε ότι ο “μάγος” θα έσκαγε ντριμπλίτσες στον Νέβιλ που θα τον έκαναν να μην ξέρει από πού να φύγει!!! Είναι δυνατόν να είναι στους πρώτους εκατό ο… Όλιβερ Νόιβιλ, ο Γερμανο-Ελβετός άσσος, και να μην είναι ο Τζορτζ Μπεστ; Με ποια λογική αναδεικνύουν τον καλύτερο παίκτη με βάση στατιστικής; Τα ίδια πρόσφερε στο ποδόσφαιρο ο Νόιβιλ και ο Μπεστ; Ή, μήπως, επειδή τον Νόιβιλ τον είδαμε να παίζει (καλά έπαιζε, δεν αντιλέγω..) απ΄ τους δέκτες μας, τον αναδείξαμε σε καλύτερο (πέραν των αριθμών); Τον Μπεστ, ή τον Γκαρρίντσα (άλλος μέγας απών απ΄ τους πρώτους 100), που μεγαλούργησαν όσο έπαιζαν, δεν τους είδαμε, παρά μόνο στα ασπρόμαυρα φιλμ, εκείνα τα ημι-κατεστραμμένα, με τη θαμπή, θολή εικόνα! Αντιθέτως, μπούκωσε το μυαλό και τα μάτια μας να βλέπουμε συνεχώς όλο τους ίδιους και τους ίδιους, από τότε που εδραιώθηκε η τηλεόραση στα σπίτια μας και στο ποδόσφαιρο (να ΄ν΄ καλά ο Ζοάο Χαβελάνζε, ο πρώην πρόεδρος της FIFA, αλλά και ο διάδοχός του, ο Σεπ Μπλάτερ, που παρέδωσαν χωρίς τύψεις το ποδόσφαιρο στην… Coca Cola, την Adidas, τη Nike, αλλά και στο SkySports, το ITV, κλπ): εκείνους τους ίδιους και τους ίδιους που έφερναν τηλεθέαση, διαφημίσεις, λεφτά, κλπ. Ντελ Πιέρο, Ζιντάν, Ματέους, Σμάιχελ, Ινζάγκι, Ραούλ, κλπ. Μήπως για χάρη τους δεν αναδομήθηκε και το Τσάμπιονς Λιγκ, αναβαθμιζόμενο σε.. Τσάμπιονς Μπριζολίγκ, όπου η μπριζόλα (η μερίδα του λέοντος) κερδών πάει πάντα στους “μεγάλους”, αφού οι “μικροί” δε μπορούν να αναδειχθούν και να επιτύχουν μέσω του τρόπου διεξαγωγής του τουρνουά, το οποίο ευνοεί τις δυνατότερες ομάδες. Γι΄ αυτούς δεν μπήκαν στο Τσάμπιονς Λιγκ και οι… 3οι, οι 4οι των εθνικών πρωταθλημάτων κάποιων χωρών; Η Λίβερπουλ πήρε το 2005 το Τσάμπιονς Λιγκ έχοντας τερματίσει μόλις 3η ή 4η, εάν θυμάμαι καλά, ένα χρόνο πριν. Πού τα είδαν και τα κάνουν όλα αυτά; Έτσι κι εδώ.. Μπορεί να ΄ταν καθαρά αριθμητικό το όλο θέμα, αλλά νομίζω ότι έπαιξε ρόλο και η τηλεόραση.

Κι ακόμα μεγαλύτερο ρόλο, έπαιξε στην περίπτωση του Χατζηπαναγή. Η ψηφοφορία ήταν πανελλαδική, ανεξαρτήτως ηλικιών, κλπ. Βγήκε, λοιπόν, πρώτος, ένας ποδοσφαιριστής ο οποίος ναι μεν έκανε ακόμα και… μη Ηρακλειδείς να πληρώνουν για να τον δουν (και δεν εννοώ μόνο τους οπαδούς του εκάστοτε αντιπάλου του Ηρακλή!), γέμιζε γήπεδα και έδωσε στο ποδόσφαιρο μια άλλη ώθηση, αλλά επίσης δεν κέρδισε παρά μόνο ένα Κύπελλο Ελλάδος (1976) και είχε μόλις μια συμμετοχή στην Εθνική μας (έστω και αν δεν ευθύνεται εκείνος γι΄ αυτό). Δεν αμφισβητούμε επ΄ ουδενί τον παίκτη Χατζηπαναγή. Όποιος τον αμφισβητεί, δεν έχει παρά να δει κασέτες με παιχνίδια του..

Αυτό που αμφισβητούμε, είναι η πρόθεση ψήφου. Κι αυτό, διότι πιστεύουμε ότι (και εδώ) είχαμε την επιρροή της τηλεόρασης – και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Μέσα στους πρώτους 20 ποδοσφαιριστές συναντάμε μεν τα ονόματα των Νεστορίδη (13ος), Μαύρου (8ος), Αναστόπουλου (7ος), αλλά και εκείνα των… Ντέμη Νικολαϊδη (12ος – πάνω απ΄ τον θρύλο της ΑΕΚ Νεστορίδη!!!), Γεωργάτου (17ος – πάνω απ΄ το θρύλο του “Θρύλου”, Νίκο Γιούτσο, ο οποίος κατετάγη 18ος!!!), και Αλέκου Αλεξανδρή (20ος, πάνω από Σαράφη, Δαβουρλή, Αϊδινίου, Μουράτη, κ.ά. – ονόματα που προκαλούν ρίγος στους ποδοσφαιρόφιλους)!!! Η τηλεόραση και η σαγηνευτική της εικόνα έφερε στα σπίτια μας τα κατορθώματα των σύγχρονων (δεκαετία ’70 κι έπειτα) άσσων, με τα αποτελέσματα να φαίνονται στο τελικό αποτέλεσμα αυτής της ψηφοφορίας. Το Χατζηπαναγή, που μεγαλούργησε την ίδια περίοδο με την εδραίωση της τηλεόρασης, όλοι τον είδαν, όλοι τον θαύμασαν, όλοι τον χειροκρότησαν.. Τους Μουράτη, Μποτίνο, Βαλαώρα, Αντωνιάδη, τους Θανάση Μπέμπη και Ηλία Ρωσσίδη (άλλοι μεγάλοι της Ολυμπιακάρας μας!!!), αλλά και τους Λινοξυλάκη (ο “Λίνος” του “τριφυλλιού”), Πεντζαρόπουλο (ίσως ο καλύτερος γκολκίπερ όλων των εποχών, ο άσσος του Πανιωνίου, ο “ήρωας του Τάμπερε”!!!), κλπ, που πρόσφεραν τίτλους, χαρά και συγκίνηση σε χιλιάδες φιλάθλους, δεν τους είδαμε τόσο. Εξαιρώ εδώ τον Αντωνιάδη, ή και το Βαλαώρα (της μεγάλης Λάρισας του ’80), που τους είδαμε λίγο περισσότερο. Για να πάμε όμως πιο πίσω. Για να πάμε εκεί που ακόμα η τηλεόραση ήταν στα σπάργανα, και υπήρχε μόνο το ραδιόφωνο. Για να πάμε εκεί, όπου στα ξερά γήπεδα έπαιξαν παίκτες-θρύλοι πραγματικοί!!! Αυτοί που παρέθεσα πιο πάνω, και πόσοι άλλοι ακόμα!! Ο Θανάσης Μπέμπης, π.χ., ένας απ΄ τους δεκάδες “μάγους της ντρίμπλας” του “Θρύλου”, κέρδισε, μόνο αυτός, 10 πρωταθλήματα τότε!!! Και ούτε καν είναι στους πρώτους 40!!! Κι όσο κατεβαίνει η λίστα, τόσο περισσότερο η έκπληξή μου μεγαλώνει, όσο και η απογοήτευσή μου: δεν είναι μέσα ή ψηλά, Μουράτης, Μπέμπης, Λινοξυλάκης, Ρωσσίδης, Χρηστίδης (μεγάλος γκολκίπερ), Αρδίζογλου, Κούης, κλπ, και είναι μέσα… Ατματσίδης, Γιαννακόπουλος, Νικοπολίδης, Σεϊταρίδης, Νίκος Λυμπερόπουλος, και, πάνω απ΄ όλα… Θανάσης Κολτσίδας!!! Ε, μετά κι απ΄ αυτό, μπορείτε να πέσετε ξεροί..

Η τηλεόραση συνέβαλλε τα μέγιστα στο να αναδειχθούν και να καταξιωθούν ορισμένοι παίκτες. Στον ευρωπαϊκό και στον ελληνικό χώρο. Αυτό το γεγονός μας έδωσε την ευκαιρία να δούμε και να θαυμάσουμε σπουδαίους παίκτες, από το Μπεκενμπάουερ και τον Κρόιφ, έως τον Χατζηπαναγή και τον Καραπιάλη. Καλώς ή κακώς, έτσι είναι. Κακώς, όμως, εγώ πιστεύω, αφήσαμε, στη δική μας περίπτωση τουλάχιστον, να επηρέασει τόσο πολύ την ψηφοφορία. Και αυτό, βεβαίως, είναι απόρροια της μηδαμινής γνώσης των ανθρώπων, για τους θρύλους του σπορ αυτού στη χώρα μας. Πηγαίνετε έξω και ρωτήστε αν ξέρουν τον Πεντζαρόπουλο.. Δε φταίνε όσοι ψήφισαν, γι΄ αυτό. Ή, μάλλον, φταίνε ως ένα βαθμό: ως το βαθμό που, αντί να διαβάσουν και να μορφωθούν για την ιστορία της ομάδας τους (η οποία σίγουρο είναι ότι βρίθει μεγάλων παικτών οι οποίοι ήταν πρότυπα παίκτη και ανθρώπου), προτιμάνε να ανοίγουν ο ένας το κεφάλι του αλλουνού με καδρόνια και πέτρες. Είναι κι αυτό μια άποψη.. Φταίνε και οι ομάδες, που δεν αναδεικνύουν τους παίκτες που τις έκαναν μεγάλες, παρά μόνο τους βραβεύουν, πού και πού, έτσι, σαν “μουσειακά είδη”. Δεν είναι μουσειακό είδος ο Ρωσσίδης, ο Μπέμπης, ο Μποτίνος, ο Γιούτσος, ο Λινοξυλάκης, ο Πανάκης, ο Οικονομόπουλος, ο Μαύρος, ο Αρδίζογλου, ο Κούδας, ο Τερζανίδης, ο Σαράφης, ο Κούης, ο Σπεντζόπουλος, ο Δαβουρλής, ο Σηφάκης, ο Μητσιμπόνας, και πόσοι και πόσοι άλλοι μεγάλοι παίκτες του ποδοσφαίρου μας!!! Είναι η ίδια η ιστορία των ομάδων, είναι η ίδια η ιστορία και του τόπου μας ακόμα, της ξενιτιάς του, της διασποράς του, της οικονομικής και πολιτικής κατάστασής του (ο Χατζηπαναγής, π.χ., γεννήθηκε στο Ουζμπεκιστάν, από Έλληνες της διασποράς, και γύρισε πίσω στη γη των πατέρων του, να βρει την τύχη του στον Ηρακλή – ή, πάλι, ο Μάικ Γαλάκος, των Θρύλου και “πρασίνων”, άλλος Έλληνας μετανάστης απ΄ τη Γερμανία που γύρισε στην πατρίδα, κλπ). Το ήθος, αλλά και την ποδοσφαιρική αξία πολλών απ΄ αυτούς που λείπουν απ΄ τη λίστα ή που είναι χαμηλά, δεν την φτάνουν με την καμία πολλοί απ΄ τους τωρινούς “σταρ” των ομάδων.

Τουλάχιστον υπάρχει κόσμος, σε Αγγλία και Ελλάδα (ιδίως σε Αγγλία, όπου είναι πιο δεμένοι με τη μπάλα όπως και να το κάνουμε), που γνωρίζει και εκτιμά. Και δεν (ανα)γνωρίζει λίστες και αξιολογήσεις ανθρώπων που ζήτημα είναι εάν έπαιξαν ποτέ μπάλα στη ζωή τους (ο Μπλάτερ και οι στατιστικολόγοι του, επί παραδείγματι..). Και δεν λογαριάζουν επίσης και την τηλεόραση, και την επιρροή της. Και αγαπούν και τιμούν και θα συνεχίσουν να το κάνουν, τον Sir Stanley Matthews, το “μάγο της ντρίμπλας”, τον Τζορτζ Μπεστ, τον Γκαρρίντσα, τον Μπέμπη, τον Υφαντή, και πόσους άλλους ακόμα που δεν τους έχουν στις “λίστες” τους οι άλλοι..

Γιατί η μπάλα πάντα αγαπάει αυτούς που την κάνουν να νιώθει όμορφα. Και αυτοί, είναι εκείνοι οι “μεγάλοι” του ποδοσφαίρου.

One comment on “Sir Stanley Matthews

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s